Borstkanker is in Nederland de meest
voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Een op de negen vrouwen krijgt
hiermee te maken. Onder vrouwen tussen 30 en 59 jaar is het de meest
voorkomende doodsoorzaak. Echter, driekwart van de vrouwen met borstkanker
is ouder dan 50 jaar wanneer de diagnose gesteld wordt.
Conventionele behandelingen kunnen aanleiding zijn voor bijwerkingen. Veel
voorkomende bijwerkingen zijn vermoeidheid, angst, misselijkheid, pijn en
lymfoedeem. Deze bijwerkingen kunnen tevens een reden zijn om complementaire
hulp te zoeken. Bij vermoeidheid lijken vooral lichaamsbeweging en
stressreducerende behandelingen effectief.
Stressreductie
Sociologisch onderzoek toonde aan dat veel vrouwen met borstkanker zich
sterk voordoen en het sociaal niet acceptabel vinden angst, woede of
negatieve emoties te tonen. Daarnaast blijkt uit studies dat angst,
depressie en gevoelens van onmacht relatief veel voorkomen. Gemiddeld lijdt
30% van de borstkankerpatiënten aan een depressie, en wordt deze vaak
onvoldoende onderkend door de behandelaar. Depressie bij kanker is vaak goed
te behandelen, mits juist gediagnosticeerd. Op gebied van stressreductie
zijn er diverse complementaire behandelingen onderzocht. Zo blijkt
lichaamsmassage stress, angst en pijn te verminderen en de stemming te
verbeteren. Voor aromatherapie is dit eveneens aangetoond. Ook meditatie,
ademhalingsoefeningen en yoga kunnen angst en pijn verminderen. Verder kan
het bijhouden van een dagboek of deelname aan psychotherapie of lotgenoten
steungroepen bijdragen aan stress verminderen en het verbeteren van de
kwaliteit van leven. Individuele psychotherapie kan ook pijnverminderend
werken en lijkt kosten van verdere behandeling te besparen. Positief blijken
ook de invloeden van Yoga therapie en biedt vele voordelen die voor
borstkankerpatiënten van waarde kunnen zijn. Het draagt bij aan
flexibiliteit en kracht, vergroot het uithoudingsvermogen, balans en
botdichtheid en zorgt voor ontspanning en gewichtsbeheersing. Onderzoek
toonde aan dat yoga een positieve invloed heeft op het immuunsysteem, de
spijsvertering, stemming, bloedcirculatie en slaap. Vanwege de positieve
onderzoeken bij kankerpatiënten zijn er steeds meer opleidingen voor
yogadocenten beschikbaar die zich richten op het behandelen van of lesgeven
aan kankerpatiënten.
Onderzoek naar effecten van massage bij kanker
Massagetherapie en healing touch vermindert pijn, heeft een positieve
invloed op de stemming (zoals boosheid, verwarring en depressie) en op
vermoeidheid bij patiënten met kanker die chemotherapie ondergaan. Dit
blijkt uit een studie van de universiteit van Minnesota. 87 procent van de
164 onderzochte patiënten waren vrouwen, waarvan meer dan de helft
borstkanker had. De patiënten werden willekeurig verdeeld in drie groepen en
ondergingen vier weken lang massagetherapie, healing touch of waren in de
nabijheid van een therapeut zonder dat er een behandeling werd gegeven. De
drie groepen ondergingen tevens vier weken alleen de standaardbehandeling
voor kanker, wat diende als controleconditie. In de massagetherapiegroep
werd de standaard Zweedse massage gegeven, in de healing touch groep werden
volgens een standaard protocol, aanrakingstechnieken gevolgd, terwijl in de
derde groep alleen muziek werd gedraaid (net als bij de andere groepen). De
uitkomst van het onderzoek was dat massagetherapie en healing touch
effectiever waren dan alleen de aanwezigheid van een therapeut of de
standaardbehandeling. Daarbij werd gekeken naar de lichamelijke ontspanning,
pijnvermindering, stemmingsverbetering en vermoeidheid. Mensen uit de
massagegroep hadden bovendien minder anti-ontstekingsmedicatie nodig.
Topinstituten in de USA integreren inmiddels al massage op kanker
afdelingen. Zelfs een gezichtsmassage werkt al stress verminderend bij
kankerpatiënten. Uit een ander onderzoek blijkt dat zelfs aanraken helpt
tegen pijn en tegen een slechte stemming. Dat bleek uit een studie in de VS
die in september 2008 in een tijdschrift voor internisten gepubliceerd werd.
Massage bij kanker is ook zinvol om pijn te verminderen en depressieve
gevoelens tegen te gaan. Er werden bijna 300 patiënten onderzocht. De ene
helft kreeg massage en de andere helft alleen een simpele aanraking. Beide
behandelingen hadden wel meteen een pijnstillend effect en een positief
effect op de stemming, maar massage was significant beter.
In deze studie werden alleen de directe effecten van massage en aanraking
bekeken, niet de effecten op de wat langere termijn. Massage en aanraken
zijn simpele zaken, die geen bijwerkingen hebben en dus gewoon groen licht
dient te hebben!
We zijn zo vervreemd van aanraken, maar het ontspant direct! Gelukkig wordt
dit de laatste tijd langzamerhand meer en meer ingezien.
Massage tijdens chemotherapie in het ziekenhuis
Het Beatrixziekenhuis in Gorinchem, onderdeel van de Rivas Zorggroep, bood
als een van de eerste algemene ziekenhuizen in Nederland, massagetherapie
voor chemotherapiepatiënten aan. Inmiddels zijn er meer ziekenhuizen die
massagetherapie aanbieden. Patiënten met kanker, die komen voor een
chemokuur, kunnen tijdens de behandeling geheel vrijblijvend en kosteloos
een massage krijgen. De focus van patiënten ligt, met name tijdens de
chemokuur, op het zieke gedeelte van hun lichaam. Een massage versterkt
juist het lichaamsbewustzijn en brengt de focus terug naar het hele lichaam.
In het begin is er gestart met een proefperiode waarbij er één ochtend per
week werd gemasseerd.
De reacties van de patiënten waren zo positief dat er besloten is om door te
gaan met het aanbieden van de massagetherapie, Volgens het Beatrixziekenhuis
brengt een chemokuur veel spanningen met zich mee. Massagetherapie werkt
ontspannend, wat ervoor kan zorgen dat patiënten hun rustgevende medicatie
niet meer nodig hebben of tijdens de chemokuur in slaap vallen. Het
ziekenhuis streeft ernaar om goede medische zorg te verlenen, maar ook om
deze in zo'n prettig mogelijke omgeving en op zo'n prettig mogelijke manier
te verlenen. Daarbij is aandacht voor de patiënt cruciaal. Deze
massagetherapie is daar een uitstekend voorbeeld van. Naast massagetherapie
besteedt het Beatrixziekenhuis ook op andere momenten extra aandacht aan
patiënten met kanker.
Gewone, simpele klassieke massages zoals de Zweedse massage, kunnen enorm
rust gevend zijn. Deze massagevorm wordt veel gebruikt als
ontspanningsmassage en ook als stimulerende massage. En zelfs ingezet worden
bij kanker, om ontspanning mogelijk te maken en relaxatie te
bewerkstelligen. Minder stress betekent ook minder belasting van het
immuunsysteem. En dat systeem is belangrijk bij kanker. Er zijn veel
verschillende vormen van massage technieken, tot en met zeer
gespecialiseerde vormen, zoals bijvoorbeeld de Japanse Kobido
gezichtsmassage. Kobido is een bevorderende en stimulerende, maar vooral
ontspannende massage van het hoofd en nekgebied. Deze methode is 500 jaar
geleden ontwikkeld in Japan en sindsdien overgedragen van leermeester op
leerling. Kobido behandelt zowel oppervlakkige als diepe weefsels met
hoogwaardige verfijning, zachte hand en manipulerende technieken.
Negentig procent van alle spanning in het lichaam bevindt zich in het hoofd
en de nek. De Kobido massages ondersteunen bij het vrijmaken van stress en
trauma’s welke diep verborgen zijn in het spierenstelsel en energiebanen van
het gezicht, hoofd en nek. Verder zijn er vormen van massage die steunen op
moderne inzichten in de neurofysiologie, zoals bijvoorbeeld de segmentale
massages volgens Prof. Dr. K. Hansen en Dr. H. Schliack. Een diepte massage
die bestaat uit vrij stevige handgrepen (die uiteraard aangepast worden aan
de conditie van de klant) en klassieke massage. Segmentale massage maakt het
onderhuidse bindweefsel weer los, waardoor de storing verdwijnt. Door
prikkeling van de zones kan een inwendig orgaan gunstig worden beïnvloed.
Dit soort vormen sluit ook aan bij segmentale acupunctuur. Ook lymfeoedeem
kan bijvoorbeeld met bepaalde massages gunstig beïnvloed worden. Door middel
van milde massagetechnieken wordt het lymfesysteem gestimuleerd tot een
betere afvoer van vocht.
Drukpuntmassage
Daarnaast blijkt uit de praktijk dat Shiatsu massage als complementaire
behandeling tijdens een chemotherapie verlichting biedt. Tijdens een
chemokuur krijgen kankerpatiënten veel gifstoffen toegediend die de tumor
moeten doden maar wel in het hele lichaam terecht komen. Gezonde cellen
worden door de chemokuur ook aangetast, alleen kan een gezonde cel er in
principe beter tegen. Algemene klacht van kankerpatiënten die met chemo
worden behandeld is vermoeidheid, misselijkheid en een algemeen malaise
gevoel. Shiatsu massage kan het proces om de gifstoffen uit het lichaam
kwijt te raken ondersteunen en tevens geeft het mensen meer energie. Tijdens
de Shiatsu massage wordt druk met de handen/vingers (shi=vinger en atsu=druk)
van de therapeut uitgeoefend op bepaalde punten van het lichaam. Veelal
wordt deze druk op dezelfde punten gegeven als bij accu punctuur of
accupressuur, op de meridianen = energiebanen in het lichaam. Echter bij
Shiatsu wordt op (bijna) alle punten, die op een meridiaan liggen, druk
uitgeoefend. Het is een zachte massage, er wordt niet geforceerd of pijn
gedaan.
Omdat door pijn en malaise gevoel men moeizamer en minder volledig gaat
ademen, is er minder opname van zuurstof. In de Shiatsu behandeling wordt
dan ook veel aandacht gegeven aan de adembeweging die door de massage wordt
verbeterd. De massage richt zich erop om blokkades op te heffen en te zorgen
dat het lichaam weer als een geheel gaat voelen, het lichaam komt ondanks de
ziekte meer in evenwicht.
Het resultaat is dat mensen zich na de behandeling energieker voelen en mede
door een betere ademhaling zich minder misselijk en minder ellendig voelen.
Het wordt aangeraden om vlak voor de eerste chemobehandeling al met een
massage te beginnen en de massage eenmaal per week of veertien dagen te
herhalen.
Kortom: Massage blijkt voor kankerpatiënten een probaat middel te zijn om
zich lekkerder te voelen. Het helpt bovendien om het veranderde lichaam en
het veranderde leven te accepteren.
Bron: MassageZaken 5/10