|
|
Hyperventilatie |
Wat is hyperventilatie? Hyperventilatie is een medische term voor te diep en te snel ademhalen. 'Hyper' betekent snel en 'ventileren' is ademhalen. Als iemand hyperventileert, geeft hij te veel koolzuurgas af en neemt hij, doordat er te diep geademd wordt, te veel zuurstof op. Hierdoor verandert het evenwicht tussen zuurstof en koolzuur in het bloed, er ontstaat een tekort aan koolzuur in het bloed en de weefsels, waardoor je als het ware een 'zuurstofvergiftiging' krijgt. Iedereen haalt wel eens te diep en te snel adem, zonder het bewuste hyperventilatiesyndroom te krijgen. Na een stevige sportprestatie bijvoorbeeld moet men behoorlijk hijgen, maar dit is altijd direct erna weer hersteld. Hyperventilatiemensen blijven ook in rust te diep en te snel ademhalen. Een normale volwassene ademt in rust 6 tot 10 keer per minuut. Negentig procent van de hyperventilanten ademt 2 maal zoveel per minuut. Ongeveer 20% van de patiënten halen zelfs 20 tot 30 keer per minuut. Als gevolg van de daling van het koolzuurgehalte, wordt het bloed steeds minder zuur (alkalïsch), als reactie hierop komt er in het lichaam een andere verdelingsgraad van mineralen, die er voor zorgt dat het calciumgehalte afneemt. Normaal gesproken hebben mensen een buffersysteem in de lichaamssappen die dit tekort opheffen. Het belangrijkste onderdeel is daarbij de in het bloed rondcirculerende hoeveelheid bicarbonaat. Mensen die chronisch hyperventileren raken na verloop van tijd door de voorraad bicarbonaat heen en hebben hierdoor geen mogelijkheid meer om het tekort aan koolzuur te compenseren. Er ontstaat vervolgens een slechtere aanmaak van enzymen, waardoor er geen goede overdracht meer plaatsvindt tussen zenuwen en spieren. Dit kan leiden tot een groot aantal klachten: Algemene klachten: Spieren: - vermoeidheid - trillingen - prikkelbaarheid - spierstijfheid - slapeloosheid - tintelingen op de huid Psyche: Spijsverteringskanaal: - angst en onrust - opgeblazen gevoel - depressie - winden laten - concentratieproblemen - misselijkheid - fobieën - diarree / constipatie Longen en luchtwegen: Centrale zenuwstelsel: - benauwdheid - hoofdpijn - beklemming op de borst - duizelingen - kriebel in de keel - wazig zien - zuchten, luchthonger - pijnlijke ademhalingsspieren Hart en vaten: - hartkloppingen - overslaan van het hart - pijn op de borst - koude klamme handen Acute hyperventilatie: Zeer veel mensen zijn zich totaal niet bewust dat ze te diep en te snel ademhalen. Sommige hebben al jaren lang een foutief adempatroon. Deze gewoonte gaat op den duur diverse klachten veroorzaken en tijdens stresssituaties leiden tot een duidelijk herkenbare aanval. Deze acute aanval gaat gepaard met benauwdheid, hartkloppingen, angst voor flauwvallen of om dood te gaan en diverse andere klachten. Na het krijgen van zo'n acute aanval in een bepaalde situatie of plaats, zal een hyperventilant daar niet snel meer naar teruggaan, uit angst om zo'n zelfde aanval wéér te krijgen. De voorbeeldenlocaties zijn bekend; de supermarkt, bioscoop, plein, straat enz. Bestrijding: Het bestrijden van een acute aanval moet gebeuren door de verhouding koolzuur en zuurstof in het bloed te herstellen. Dit kan gebeuren door de patiënt in een plastic zakje, in een "kommetje" van zijn handen of via een 30 cm. lang stukje tuinslang te laten in- en uitademen. De bedoeling is dat de uitgeademde lucht deels opnieuw wordt ingeademd. Chronisch: De chronische hyperventilatie komt het meest voor en wordt het minst als hyperventilatie herkend. Er zijn voortdurende vage klachten, zoals die op voorgaande lijst voorkomen. De ene dag sterker dan de andere, maar aan een foutieve ademhaling wordt vaak niet gedacht. Adem is leven We kunnen weken zonder eten, dagen zonder drinken, maar nog geen minuut zonder adem. Het is het eerste waar we onze levensreis mee beginnen hier op aarde, totdat we onze laatste adem uitblazen. Er is geen enkel levensproces mogelijk zonder de daarbij benodigde zuurstof. Ook het tijdig af kunnen voeren van het koolzuurgas is van essentieel belang. De oorzaak Waarom gaat iemand te snel en te diep ademhalen, terwijl hij toch in een rusttoestand is? 1. Spanning Hyperventilatie en spanningen zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden. Wie bloot staat aan conflicten en onzekerheden en dus aan spanningen, loopt een kans dat hij vroeg of laat een hyperventilatieaanval doormaakt. Dit hangt sterk af van het karakter en de manier waarop met die spanningen wordt omgegaan. 'Binnenvetters' zijn in de regel zeer kwetsbaar. De sporter stelt zichzelf tegenwoordig hoge eisen; zowel in de amateur- als in de professionele sportbeoefening. Het steeds maar opdrijven van die sportprestatie kan een te grote spanningsbron geven. Ook geen compromis toestaan op het moment dat de sporter als gevolg van zijn leeftijd niet meer mee kan doen met zijn jongere collega's, geeft een extra stressfactor. 2. Geblokkeerde ademhalingsspieren Er zijn bij de ademhaling in het totaal zo'n 17 verschillende ademhalingsspieren betrokken. Door diverse oorzaken kunnen deze spieren geblokkeerd raken, waardoor er geen volledige ademhaling meer mogelijk is. De onvolledige ademhaling die hierdoor ontstaat kan makkelijk aanleiding geven tot hyperventilatie. 3. Hormonale disbalans Het stijgen van de adrenalinehoeveelheid in het bloed heeft een versnelde ademhaling tot gevolg. De oorzaak van de adrenalinetoename kan o.a. zijn een verlaagde bloedsuikerspiegel (hypoglycemie), stress indicatoren, gebruik van hormoon preparaten. 4. Voeding Als er geen optimale stofwisseling plaatsvindt kan er een verhoging van de zuurgraad van het bloed ontstaan. De chemoreceptoren voor zuurstof en koolzuur in het bloed zullen hierdoor een prikkel afgeven voor extra inademing waardoor er opnieuw een versnelling ontstaat van de ademhaling. Iedereen zal wel eens één van de bovengenoemde factoren ervaren zonder dat het voor hem problematisch wordt. Indien er echter een combinatie van oorzaken gaat meespelen neemt het gevaar voor hyperventilatie hand over hand toe! De behandeling van chronische hyperventilatie Chronische hyperventilatie is een hele verzameling van allerlei problemen en klachten. Slechts zelden kan rechtstreeks een directe oorzaak aangegeven worden. Daarom is er een geïntegreerde aanpak nodig: Psyche: - op zoek gaan naar de achterliggende oorzaak van de klacht - leren emotioneel te uiten - werken met positieve gedachten De ademhaling: - aanleren van verschillende manieren van ademen o.a. buik en flank - bewust maken van ademritme en adempauze Houding: - door het in balans brengen van de juiste spierspanning kunnen ademhalingsspieren optimaler functioneren Ontspanningsoefeningen: - met behulp van spierontspanningsoefeningen en autogene training krijgt men de beschikking over een veel grotere stressbeheersing Voeding: Gerichte voedingsadviezen zorgen voor een optimale stofwisseling. Hiermee kunnen o.a. hypoglycemie en verzuring van het bloed worden voorkomen, met als gevolg een kleinere kans op het in stand houden van het hyperventilatie syndroom. Dit artikel is een bewerking uit het blad sportmassage. |