Bekkeninstabiliteit
20 vragen over bekkeninstabiliteit
1) Wat is het bekken?
Het bekken is de schakel tussen het bovenlichaam en de benen. Het bekken bestaat
uit een aantal botten die door banden stevig met elkaar zijn verbonden. De onderste
twee rugwervels maken hier functioneel deel van uit. De speling in de
bekkengewrichten is onder normale omstandigheden beperkt maar voldoende om
soepel te kunnen bewegen. Alle krachten tussen wervelkolom en benen worden via
het bekken overgebracht. Er zijn een aantal spieren die aan het bekken "trekken".
Allereerst de buik- en rugspieren maar ook de bil- en beenspieren. Het bekken is van
nature beweeglijk. Het kan voorover en achterover kantelen maar ook zijwaarts
draaien. Alle bewegingen die met de lichaamshouding te maken hebben werken door
in het bekken. Als het goed gaat is alles in balans en merk je niet dat je een bekken hebt.
2) Wat is bekkeninstabiliteit?
Bekkeninstabiliteit is een klacht die veel voorkomt bij zwangere vrouwen.
Tijdens de zwangerschap zorgen hormonen ervoor dat het bekken beweeglijker wordt. De
bekkenbanden worden slapper waardoor de botten meer speling gaan krijgen.
Deze extra speling is nodig om tijdens de bevalling voldoende ruimte te hebben om
het kind te laten passeren. Het is niet duidelijk waarom de ene vrouw wel klachten
krijgt en de andere niet. Het lijkt er op dat onvoldoende rust en de combinatie van werk
en gezin een verhoogd risico met zich meebrengt. Ook lijkt er een relatie met de
manier van lopen en de mate van rotatie, heupwiegen, die men daarbij heeft.
Bekkeninstabiliteit komt voor bij ca 5% van de zwangere vrouwen. De klachten treden op als de
diverse bekkendelen ten opzichte van elkaar gaan schuiven en de spieren onvoldoende
sterk zijn om alles te stabiliseren.
3) Hoe lang duurt bekkeninstabiliteit dan?
Het "ruimere bekken" begint in de loop van de zwangerschap als voorbereiding
op de bevalling. Vanaf circa zes maanden krijgen de vrouwen hun "eendengang".
Meestal is 1 ½ maand na de bevalling de situatie weer genormaliseerd. Met een beetje
pech zijn de restklachten pas na een jaar helemaal over.
4) Kunnen alleen (ex)zwangere vrouwen hiervan last hebben?
Neen. Bekkeninstabiliteit kan ook ontstaan zonder zwangerschap maar heeft
dan geen hormonale oorzaak.
5) Wat is dan de oorzaak?
De oorzaak kan dan een ongeval zijn (val met wielrennen of bij paardrijden)
maar ook overbelasting door bijvoorbeeld lange afstand hardlopen. Het zijn dus
niet alleen vrouwen die last hebben van bekkeninstabiliteit maar ook mannen kunnen
klachten hebben.
6) Wanneer treden de klachten bij hardlopers op?
Hardlopers met overmatige bekkenkanteling en -draaiing en onvoldoende kracht
in de omliggende spiergroepen kunnen klachten krijgen. Ook snelwandelaars lopen
een verhoogd risico. Dit komt omdat bij hun loopbeweging het bekken sterk wordt
gedraaid. De klachten kunnen optreden als er een aantal kilometers is
gelopen. De grens is individueel en wordt bepaald door de belasting (o.a. snelheid en
ondergrond) en belastbaarheid (getraindheid). Normaal gesproken zijn de klachten binnen
36 uur na de training geheel verdwenen. Mocht dit niet het geval zijn dan moeten
aanvullende maatregelen getroffen worden.
7) Wat is de grootste risicogroep?
Ik denk de (ex)zwangere hardloopsters. Maar ook mensen die van nature zwakkere
banden hebben.
8) Wat zijn de klachten bij bekkeninstabiliteit?
De klachten treden in het begin pas op na afloop van een zwaardere
inspanning. Op den duur treden de klachten ook op bij langdurig staan en uiteindelijk ook
bij zitten.
Klachten bij bekkeninstabiliteit zijn vage tot stekende pijn in de
schaamstreek, lies en in de onderrug tussen heiligbeen en darmbeenderen. De pijn kan uitstralen
van de onderrug naar één of beide billen en benen. Ook spierklachten rond het
bekken kunnen optreden omdat de spieren en banden extra inspanning moeten leveren
om het bekken te stabiliseren. Liggen is prettiger dan zitten. De duursporter
ervaart eerder vermoeidheid in de bekken regio. Er kan zelfs weerstand ontstaan om
te gaan sporten. Typisch bij bekkeninstabiliteit is het wisselend klachtenpatroon.
En beweging die vandaag geen problemen geeft kan volgende week wel klachten geven en
omgekeerd
9) Welke bewegingen kan men beter vermijden?
De bewegingen die pijn oproepen zijn onder andere staan, lopen en zitten
maar vooral onverwachte draaibewegingen. Ook schokkende bewegingen zoals
hardlopen zijn berucht.
10) Wat kan men doen om bekkeninstabiliteit te voorkomen?
De enige effectieve preventie is voorkomen dat er zwangerschap ontstaat. Dit
is echter wel een zeer theoretische mogelijkheid.
Bekkeninstabiliteit met hormonale oorzaak kan men niet voorkomen. Het
"ruimere bekken" hoort bij de zwangerschap. Wel kan men door voldoende rust de
klachten beperken. Men zal het huishouden moeten managen. Managen is dingen gedaan
krijgen door anderen. Bekkeninstabiliteit met overbelasting als oorzaak kan
men voorkomen door goed te reageren op de signalen die het lichaam afgeeft en
een afwisselend bewegingspatroon te kiezen.
11) Moet ik met bekkeninstabiliteit naar de dokter?
Ja, ten eerste moet een arts vaststellen of er sprake is van
bekkeninstabiliteit maar ook kan er door pijnstilling mogelijk snel verlichting worden geboden. Bij
bekkeninstabiliteit door zwangerschap zal ook de verloskundige een rol van
betekenis spelen.
12) Hoe is bekkeninstabiliteit vast te stellen?
Meestal is het klachtenpatroon duidelijk genoeg en is geen verder onderzoek
nodig. Bij twijfel kan het nodig zijn om een foto (CT-scan) te laten nemen in
ooievaarstand (op één been). Ook zal soms onderzoek nodig zijn om andere ziekten uit te
sluiten.
13) Helpt fysiotherapie?
Soms kan fysiotherapie verbetering brengen evenals de oefenvormen zoals
Mensendieck en Caesar. Het onder begeleiding aanleren van de oefeningen is
aan te raden.
14) Welke hulpmiddelen bestaan er?
Zwangeren kunnen baat hebben bij een bekkenband. Dit is een soort brace die
de billen en het bekken omsluit. De bekkenband is niet bedoeld als hulpmiddel
om de trainingsomvang te vergroten.
Andere hulpmiddelen voor extreme klachten zijn wandelstok en krukken.
15) Moet je stoppen met sporten?
Neen, meestal niet. Het is wel verstandig om de trainingomvang aan te passen
aan de situatie. Trainen binnen de pijngrens blijft goed mogelijk. Soms kan het
tijdelijk nodig zijn om alternatieve trainingvormen te zoeken.
16) Welke alternatieve trainingvormen zijn er?
Als alternatief kunnen fietsen en zwemmen genoemd worden. Fietsen gaat vaak
beter dan lopen en bij zwemmen heeft men geen last van het lichaamsgewicht. Ook
aqua-joggen kan als training goede diensten bewijzen. Mochten de benen en
het bekken echt niet willen meewerken dan blijft trainen van het bovenlijf over.
In het fitnesscentrum zijn dan mogelijkheden genoeg. Maar ook in het zwembad kan
men, met behulp van drijvers, op armkracht "kilometers" maken. Vooral variatie in
bewegingsvorm en voldoende rust zijn van belang. Een moderne wandelvorm die
soms mogelijk is heet Nordic Walking. Hiermee wandelt men met twee
"skistokken" en nemen de armen een deel van het werk over en heeft men een beetje extra steun.
17) Helpen massage en warmte?
Beiden kunnen verlichting geven. Men doet niets aan de oorzaak maar de
spierspanning kan positief worden beïnvloed. Ook sauna kan een goede
ontspanning geven. De koude baden en koude douches kan men beter vermijden en ook moet
men, ter voorkoming van onverwachte bewegingen, extra voorzichtig zijn met
gladde vloeren. De combinatie van massage en
sauna als "6 uur vakantie" kan heel
lekker zijn.
18) Kan ik nog extra oefeningen doen om eventuele disbalans in de spieren op te heffen?
De aandacht moet vooral uitgaan naar de buik- en bilspieren. Hierbij moet
men goed letten op de balans tussen belasting en belastbaarheid. De
oefeningen zijn nodig om de spieren op kracht te brengen maar de training
mag niet extra belastend zijn voor de bekkenbanden omdat anders de klachten
toenemen. Bij bekkeninstabiliteit door zwangerschap mag pas na 4 tot 6 weken
na de bevalling begonnen worden met de spierversterkende oefeningen.
19) Als het niet overgaat wat moet ik dan?
Behalve geduld hebben en regelmatige controle door de huisarts en
fysiotherapeut zijn er weinig mogelijkheden. De ultieme oplossing bestaat
niet. In zeer extreme gevallen is operatief ingrijpen mogelijk. Het aan
elkaar vastzetten van de botten met platen en schroeven zal slechts in
uiterste nood door een arts worden aanbevolen.
20) Heb je nog een alles omvatend advies?
Ja, luister naar je lichaam, dat is je beste adviseur.
Arie Meijboom
Sportmassagepraktijk Meijboom,
15 oktober 2004
Reacties
Hallo,
Ik heb het artikel over bekkeninstabiliteit gelezen.
Bij 'als het niet over gaat, wat moet ik dan' staat eigenlijk geen
oplossing.
Zelf heb ik bekkeninstabiliteitsklachten gehad door ongelukjes/vallen. En
ook wel eens door een niet aanwijsbare oorzaak. Ik heb toen baat gehad bij
bezoek aan een orthopedisch manueel therapeut. Mensen met soortgelijke
klachten, die ik daarheen heb gestuurd, waren ook snel van hun probleem
verlost. En is er geen (orthopedisch) manueel therapeut bij de hand, dan kan
ook een osteopaat oplossing bieden.
Ik doe aan atletiek en train dagelijks, dan is het niet fijn om te blijven
hangen in een probleem. Denk dat dat voor meer mensen geldt. Natuurlijk
moeten de omliggende spiergroepen goed getraind worden en/of blijven. Maar
met alleen je spieren extra trainen kom je er gewoonweg niet vanaf. En is is
wel degelijk een oplossing. Daarom reageer ik, want ik vind het jammer voor
mensen om ze deze oplossingen te onthouden.
groeten, xxxxxx
---------------------------------------------------------------------
Hallo,
Ik heb jammer genoeg ook bij deze tweede zwangerschap bekkenklachten. De
oorspronkelijke oorzaak ligt echter bij een ongeval van ca. 10 jaar geleden.
De zwangerschap versterkt het "probleem".
Wellicht is het goed om te weten dat een instabiel bekken heel simpel is op
te sporen en te constateren door een echo. Tijdens mijn normale
zwangerschapsecho, heeft de echoscopist met hetzelfde apparaat een echo
gemaakt van het schaambeen.
De beenderen zijn duidelijk zichtbaar. Door nu het ene been lichtjes op te
tillen zie je dat er een verschuiving plaatsvindt in de twee losse
beenderen. (deze zouden evenredig aan elkaar moeten bewegen). Bij
bekkeninstabiliteit is dat niet het geval.
Ik hoop dat u iets met deze info kunt.
Groeten, xxxxxxx
