Home
Massage
Email
Haptonomie
Luisterlessen
Thema's
Hier doet het pijn
Ontspandag
Bekkeninstabiliteit
20 vragen over bekkeninstabiliteit

1) Wat is het bekken?
Het bekken is de schakel tussen het bovenlichaam en de benen. Het bekken bestaat
uit een aantal botten die door banden stevig met elkaar zijn verbonden. De onderste
twee rugwervels maken hier functioneel deel van uit. De speling in de
bekkengewrichten is onder normale omstandigheden beperkt maar voldoende om
soepel te kunnen bewegen. Alle krachten tussen wervelkolom en benen worden via
het bekken overgebracht. Er zijn een aantal spieren die aan het bekken "trekken".
Allereerst de buik- en rugspieren maar ook de bil- en beenspieren. Het bekken is van
nature beweeglijk. Het kan voorover en achterover kantelen maar ook zijwaarts
draaien. Alle bewegingen die met de lichaamshouding te maken hebben werken door
in het bekken. Als het goed gaat is alles in balans en merk je niet dat je een bekken
hebt.

2) Wat is bekkeninstabiliteit?
Bekkeninstabiliteit is een klacht die veel voorkomt bij zwangere vrouwen. Tijdens de
zwangerschap zorgen hormonen ervoor dat het bekken beweeglijker wordt. De
bekkenbanden worden slapper waardoor de botten meer speling gaan krijgen. Deze
extra speling is nodig om tijdens de bevalling voldoende ruimte te hebben om het kind
te laten passeren. Het is niet duidelijk waarom de ene vrouw wel klachten krijgt en de
andere niet. Het lijkt er op dat onvoldoende rust en de combinatie van werk en gezin
een verhoogd risico met zich meebrengt. Ook lijkt er een relatie met de manier van
lopen en de mate van rotatie, heupwiegen, die men daarbij heeft. Bekkeninstabiliteit
komt voor bij ca 5% van de zwangere vrouwen. De klachten treden op als de diverse
bekkendelen ten opzichte van elkaar gaan schuiven en de spieren onvoldoende sterk
zijn om alles te stabiliseren.

3) Hoe lang duurt bekkeninstabiliteit dan?
Het "ruimere bekken" begint in de loop van de zwangerschap als voorbereiding op de
bevalling. Vanaf circa zes maanden krijgen de vrouwen hun "eendengang". Meestal is
1 ½ maand na de bevalling de situatie weer genormaliseerd. Met een beetje pech zijn
de restklachten pas na een jaar helemaal over.

4) Kunnen alleen (ex)zwangere vrouwen hiervan last hebben?
Neen. Bekkeninstabiliteit kan ook ontstaan zonder zwangerschap maar heeft dan geen
hormonale oorzaak.

5) Wat is dan de oorzaak?
De oorzaak kan dan een ongeval zijn (val met wielrennen of bij paardrijden) maar
ook overbelasting door bijvoorbeeld lange afstand hardlopen. Het zijn dus niet alleen
vrouwen die last hebben van bekkeninstabiliteit maar ook mannen kunnen klachten
hebben.

6) Wanneer treden de klachten bij hardlopers op?
Hardlopers met overmatige bekkenkanteling en -draaiing en onvoldoende kracht in de
omliggende spiergroepen kunnen klachten krijgen. Ook snelwandelaars lopen een
verhoogd risico. Dit komt omdat bij hun loopbeweging het bekken sterk wordt
gedraaid. De klachten kunnen optreden als er een aantal kilometers is gelopen. De
grens is individueel en wordt bepaald door de belasting (o.a. snelheid en ondergrond)
en belastbaarheid (getraindheid). Normaal gesproken zijn de klachten binnen 36 uur
na de training geheel verdwenen. Mocht dit niet het geval zijn dan moeten
aanvullende maatregelen getroffen worden.

7) Wat is de grootste risicogroep?
Ik denk de (ex)zwangere hardloopsters. Maar ook mensen die van nature zwakkere
banden hebben.

8) Wat zijn de klachten bij bekkeninstabiliteit?
De klachten treden in het begin pas op na afloop van een zwaardere inspanning. Op
den duur treden de klachten ook op bij langdurig staan en uiteindelijk ook bij zitten.
Klachten bij bekkeninstabiliteit zijn vage tot stekende pijn in de schaamstreek, lies en
in de onderrug tussen heiligbeen en darmbeenderen. De pijn kan uitstralen van de
onderrug naar één of beide billen en benen. Ook spierklachten rond het bekken
kunnen optreden omdat de spieren en banden extra inspanning moeten leveren om
het bekken te stabiliseren. Liggen is prettiger dan zitten. De duursporter ervaart
eerder vermoeidheid in de bekken regio. Er kan zelfs weerstand ontstaan om te gaan
sporten. Typisch bij bekkeninstabiliteit is het wisselend klachtenpatroon. En beweging
die vandaag geen problemen geeft kan volgende week wel klachten geven en
omgekeerd

9) Welke bewegingen kan men beter vermijden?
De bewegingen die pijn oproepen zijn onder andere staan, lopen en zitten maar
vooral onverwachte draaibewegingen. Ook schokkende bewegingen zoals hardlopen
zijn berucht.

10) Wat kan men doen om bekkeninstabiliteit te voorkomen?
De enige effectieve preventie is voorkomen dat er zwangerschap ontstaat. Dit is
echter wel een zeer theoretische mogelijkheid.
Bekkeninstabiliteit met hormonale oorzaak kan men niet voorkomen. Het "ruimere
bekken" hoort bij de zwangerschap. Wel kan men door voldoende rust de klachten
beperken. Men zal het huishouden moeten managen. Managen is dingen gedaan
krijgen door anderen. Bekkeninstabiliteit met overbelasting als oorzaak kan men
voorkomen door goed te reageren op de signalen die het lichaam afgeeft en een
afwisselend bewegingspatroon te kiezen.

11) Moet ik met bekkeninstabiliteit naar de dokter?
Ja, ten eerste moet een arts vaststellen of er sprake is van bekkeninstabiliteit maar
ook kan er door pijnstilling mogelijk snel verlichting worden geboden. Bij
bekkeninstabiliteit door zwangerschap zal ook de verloskundige een rol van betekenis
spelen.

12) Hoe is bekkeninstabiliteit vast te stellen?
Meestal is het klachtenpatroon duidelijk genoeg en is geen verder onderzoek nodig.
Bij twijfel kan het nodig zijn om een foto (CT-scan) te laten nemen in ooievaarstand
(op één been). Ook zal soms onderzoek nodig zijn om andere ziekten uit te sluiten.

13) Helpt fysiotherapie?
Soms kan fysiotherapie verbetering brengen evenals de oefenvormen zoals
Mensendieck en Caesar. Het onder begeleiding aanleren van de oefeningen is aan te
raden.

14) Welke hulpmiddelen bestaan er?
Zwangeren kunnen baat hebben bij een bekkenband. Dit is een soort brace die de
billen en het bekken omsluit. De bekkenband is niet bedoeld als hulpmiddel om de
trainingsomvang te vergroten.
Andere hulpmiddelen voor extreme klachten zijn wandelstok en krukken.

15) Moet je stoppen met sporten?
Neen, meestal niet. Het is wel verstandig om de trainingomvang aan te passen aan de
situatie. Trainen binnen de pijngrens blijft goed mogelijk. Soms kan het tijdelijk nodig
zijn om alternatieve trainingvormen te zoeken.

16) Welke alternatieve trainingvormen zijn er?
Als alternatief kunnen fietsen en zwemmen genoemd worden. Fietsen gaat vaak beter
dan lopen en bij zwemmen heeft men geen last van het lichaamsgewicht. Ook
aqua-joggen kan als training goede diensten bewijzen. Mochten de benen en het
bekken echt niet willen meewerken dan blijft trainen van het bovenlijf over. In het
fitnesscentrum zijn dan mogelijkheden genoeg. Maar ook in het zwembad kan men,
met behulp van drijvers, op armkracht "kilometers" maken. Vooral variatie in
bewegingsvorm en voldoende rust zijn van belang. Een moderne wandelvorm die
soms mogelijk is heet Nordic Walking. Hiermee wandelt men met twee "skistokken"
en nemen de armen een deel van het werk over en heeft men een beetje extra steun.

17) Helpen massage en warmte?
Beiden kunnen verlichting geven. Men doet niets aan de oorzaak maar de
spierspanning kan positief worden beïnvloed. Ook sauna kan een goede ontspanning
geven. De koude baden en koude douches kan men beter vermijden en ook moet
men, ter voorkoming van onverwachte bewegingen, extra voorzichtig zijn met gladde
vloeren. De combinatie van massage en sauna als "6 uur vakantie" kan heel lekker
zijn.

18) Kan ik nog extra oefeningen doen om eventuele disbalans in de spieren
op te heffen?
De aandacht moet vooral uitgaan naar de buik- en bilspieren. Hierbij moet men goed
letten op de balans tussen belasting en belastbaarheid. De oefeningen zijn nodig om
de spieren op kracht te brengen maar de training mag niet extra belastend zijn voor
de bekkenbanden omdat anders de klachten toenemen. Bij bekkeninstabiliteit door
zwangerschap mag pas na 4 tot 6 weken na de bevalling begonnen worden met de
spierversterkende oefeningen.

19) Als het niet overgaat wat moet ik dan?
Behalve geduld hebben en regelmatige controle door de huisarts en fysiotherapeut
zijn er weinig mogelijkheden. De ultieme oplossing bestaat niet. In zeer extreme
gevallen is operatief ingrijpen mogelijk. Het aan elkaar vastzetten van de botten met
platen en schroeven zal slechts in uiterste nood door een arts worden aanbevolen.

20) Heb je nog een alles omvatend advies?
Ja, luister naar je lichaam, dat is je beste adviseur.

Arie Meijboom
Sportmassagepraktijk Meijboom,
15 oktober 2004

 

Reactie / aanvulling van Ingrid voor BI door ongeval.

Hallo,

Ik heb het artikel over bekkeninstabiliteit gelezen.
Bij 'als het niet over gaat, wat moet ik dan' staat eigenlijk geen oplossing.
Zelf heb ik bekkeninstabiliteitsklachten gehad door ongelukjes/vallen.
En ook wel eens door een niet aanwijsbare oorzaak. Ik heb toen baat gehad bij bezoek aan een orthopedisch manueel therapeut. Mensen met soortgelijke klachten, die ik daarheen heb gestuurd, waren ook snel van hun probleem verlost. En is er geen (orthopedisch) manueel therapeut bij de hand, dan kan ook een osteopaat oplossing bieden.

Ik doe aan atletiek en train dagelijks, dan is het niet fijn om te blijven hangen in een probleem. Denk dat dat voor meer mensen geldt. Natuurlijk moeten de omliggende spiergroepen goed getraind worden en/of blijven. Maar met alleen je spieren extra trainen kom je er gewoonweg niet vanaf. En is is wel degelijk een oplossing. Daarom reageer ik, want ik vind het jammer voor mensen om ze deze oplossingen te onthouden.

groeten, Ingrid


Zie ook het thema "vrouw en sport"